Δρ Μαρία Γιαλαμά
Προσωπική μου πορεία
”Από την παρατήρηση στη δράση, και από την εμπειρία στην ανακάλυψη και τη γνώση.”
Η Δρ. Μαρία Γιαλαμά είναι κλινική ψυχολόγος υγείας, ψυχοθεραπεύτρια και ερευνήτρια με πάνω από δεκαπέντε χρόνια εμπειρίας στην παροχή ψυχολογικής υποστήριξης και τη δημιουργία καινοτόμων παρεμβάσεων για άτομα που ζουν με χρόνιες παθήσεις και άλλες προκλήσεις υγείας.
Ενώ είναι ψυχολόγος, ερευνήτρια και ακαδημαϊκός, υπήρξε επίσης ασθενής και η δέσμευσή της να αλλάξει τις ζωές των άλλων ξεκίνησε ακριβώς από εκεί.
Ασθενής: Η Δική μου Ιστορία
Η γνωριμία μου με την ψυχολογία δεν ξεκίνησε σε ένα πανεπιστήμιο. Ξεκίνησε πολλά χρόνια πριν στο σαλόνι των παππούδων μου, όταν έβλεπα τη γιαγιά μου και τους φίλους της να γερνούν. Τα ονόματα ξεχνιόνταν, οι ιστορίες επαναλαμβάνονταν, οι αλλαγές ήταν σταδιακές. Στο παιδικό μου μυαλό, ήξερα ότι έπρεπε να υπάρχει κάποιος τρόπος να τους βοηθήσω να διατηρήσουν τη μνήμη και την αξιοπρέπειά τους για περισσότερο, απλά δεν ήξερα πώς.
Αυτή η πρώτη επαφή εξελίχθηκε σε πάνω από μια δεκαετία συνεργασίας με μερικά από τα πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας: ηλικιωμένοι που αντιμετωπίζουν γνωστική δυσλειτουργία ή άνοια, μεταξύ άλλων πληθυσμών, όπως άτομα που ζουν με χρόνιες παθήσεις, άστεγοι, άποροι και μακροχρόνια άνεργοι που προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους, ανήλικοι πρόσφυγες και αιτούντες ασύλου που αντιμετωπίζουν τραυματικά γεγονότα ενώ ξεκινούν από την αρχή σε νέες χώρες, μαθητές με ψυχιατρικές διαγνώσεις που χρειάζονται υποστήριξη για να τα καταφέρουν αλλά και ναυτικοί που ζουν απομονωμένοι για μακρά χρονικά διαστήματα συχνά σε δύσκολα και απαιτητικά εργασιακά περιβάλλοντα. Κάθε ένας από αυτούς μου έχει διδάξει κάτι σημαντικό για την ελπίδα, την ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα.
Χρόνια αργότερα, μετά την αποφοίτησή μου, το σώμα μου άρχισε να καταρρέει. Ατέλειωτες λοιμώξεις, ασταμάτητος πόνος, πολύ χαμηλή ενέργεια και διάθεση, καταθλιπτικά επεισόδια… Μετά από αμέτρητες εξετάσεις και ιατρικές επισκέψεις, διαγνώστηκα με μια αυτοάνοση ασθένεια και πέρασα εβδομάδες στο νοσοκομείο.
Ήταν η πιο σκοτεινή περίοδος της ζωής μου, αλλά ίσως και η πιο διαφωτιστική. Σε εκείνο το νοσοκομείο, είδα πως μερικοί ασθενείς με δύσκολες διαγνώσεις κατάφεραν με κάποιο τρόπο να παραμείνουν θετικοί και αισιόδοξοι, ενώ άλλοι με λιγότερο σοβαρές παθήσεις φαινόταν να έχουν καταβληθεί από την απελπισία. Κατάλαβα πόσο βαθιά επηρεάζουν η νοοτροπία, η στάση ζωής, το προσωπικό υπόβαθρο και τα διαθέσιμα συστήματα υποστήριξης την ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε την ασθένεια. Αυτοί είναι μερικοί από τους παράγοντες που καθορίζουν πως διαχειριζόμαστε μια νέα διάγνωση αλλά και την αβεβαιότητα που συχνά συνοδεύει την έλλειψη διάγνωσης. Όταν ανάρρωσα, πήρα μια συνειδητή απόφαση: να κατανοήσω σε βάθος τι μου συνέβη και να μετατρέψω αυτή τη γνώση σε ουσιαστική στήριξη για άλλους ανθρώπους. Δεν θέλω κανείς να νιώσει τόσο μόνος, απελπισμένος ή ανενημέρωτος όσο ένιωσα εγώ στη δική μου πορεία προς τη διάγνωση και τη θεραπεία.
Πέρα από τις σπουδες, στην πραγματική ζωή. Πραγματικοί άνθρωποι, πραγματικές ιστορίες
Δρ Μαρία Γιαλαμά
Ψυχολόγος: Στιγμές από την Κλινική μου εμπειρία
Η εμπειρία μου ως ασθενής με οδήγησε σε μεταπτυχιακές σπουδές στην Ψυχολογία της Υγείας και στην εργασία με τις Υπηρεσίες Νευροαποκατάστασης στο Μπαθ της Αγγλίας. Το νοσοκομείο έγινε κάτι περισσότερο από χώρος εργασίας, ήταν ένα μάθημα ανθρωπιάς και ελπίδας. Είδα ανθρώπους να μαθαίνουν ξανά να μιλούν και να περπατούν μετά από σοβαρούς τραυματισμούς. Είδα την απίστευτη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου, καθώς οι άνθρωποι ανέπτυσσαν νέους τρόπους για να αντισταθμίσουν αυτό που είχαν χάσει. Έγινα μάρτυρας της τεράστιας ανακούφισης που νιώθει κάποιος όταν τελικά αισθάνεται ότι τον ακούν και τον καταλαβαίνουν. Έτσι έμαθα ότι η πραγματική θεραπεία συχνά ξεκινά πολύ πριν από την έναρξη του θεραπευτικού προγράμματος. Έχει να κάνει με τον τρόπο που υποδεχόμαστε τους ασθενείς, τον τρόπο που ακούμε τις ιστορίες που μπορεί να μην ταιριάζουν πάντα με τα διαγνωστικά κριτήρια, αλλά και τον τρόπο που είμαστε παρόντες σε στιγμές φόβου, αβεβαιότητας και πόνου.
Η δουλειά μου επικεντρώθηκε σε ένα απλό αλλά κρίσιμο ερώτημα: Τι κάνει τους ανθρώπους με κρανιοεγκεφαλικές βλάβες να είναι πραγματικά ικανοποιημένοι με τη φροντίδα τους; Σύντομα συνειδητοποίησα ότι η ποιότητα της φροντίδας δεν εξαρτάται μόνο από την ιατρική επάρκεια, αλλά από την ανθρώπινη σύνδεση. Το να νιώθεις λίγο λιγότερο μόνος και να αντιμετωπίζεσαι με σεβασμό και αξιοπρέπεια σε στιγμές ευαλωτότητας. Οι ασθενείς τόνιζαν συνεχώς ότι ενώ η επαγγελματική επάρκεια ήταν απαραίτητη, ήταν η ανθρώπινη επαφή και η αίσθηση της φροντίδας που έκαναν τη νοσηλεία τους πραγματικά σημαντική. Το ένα χωρίς το άλλο δεν αρκεί.
Αναμφίβολα, η δουλειά μου στο νοσοκομείο με δίδαξε ότι οι κλινικές δεξιότητες είναι απαραίτητες, αλλά η ενσυναίσθηση, το γνήσιο ενδιαφέρον, η πολιτισμική ευαισθησία και η συναισθηματική παρουσία είναι εξίσου κρίσιμες και ζωτικής σημασίας. Είδα με τα μάτια μου το συναισθηματικό κόστος της ασθένειας για τα άτομα και τις οικογένειές τους, και πώς μια ευγενική λέξη ή μια χειρονομία κατανόησης μπορούσε να αλλάξει τη μέρα κάποιου και να βελτιώσει τη διάθεσή του (τουλάχιστον προσωρινά). Αυτό το κεφάλαιο μου έμαθε ότι η αυθεντική φροντίδα ξεκινά με το να βλέπεις τους ανθρώπους ολόκληρους, με σεβασμό, ενσυναίσθηση και πίστη στην ικανότητά τους να αντέχουν.
Δείτε τις σπουδές της Δρ Μαρία Γιαλαμά
Ερευνήτρια: Δημιουργώντας Αλλαγή
Παράλληλα με το θεραπευτικό μου έργο, είμαι έμπειρη ερευνήτρια με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την υγεία και την ψυχική υγεία σε κάθε ηλικιακό στάδιο με έμφαση σε ευπαθείς και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες που συχνά αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια και δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και ψυχικής υγείας καθώς και σε εξειδικευμένη υποστήριξη.
Στα πλαίσια του διδακτορικού μου, στο Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας, είχα την ευκαιρία να δημιουργήσω κάτι που ονειρευόμουν για χρόνια: μια εφαρμόσιμη, μη φαρμακευτική παρέμβαση που βοηθά πραγματικά τους ανθρώπους που ζουν με άνοια να βελτιώσουν τη διάθεσή τους και να παραμείνουν ενεργοί μετά τη διάγνωσή. Ανέπτυξα ένα πρόγραμμα που συνδυάζει τεχνικές ενσυνειδητότητας με ψυχοθεραπεία μέσω κίνησης και του χορού, σχεδιασμένο τόσο για άτομα με άνοια όσο και για τους φροντιστές τους. Συνεργάστηκα με πάνω από 70 διεθνείς συμμετέχοντες, ακαδημαϊκούς, επαγγελματίες υγείας, καλλιτέχνες, και το πιο σημαντικό, άτομα που ζουν με άνοια και τις οικογένειές τους. Μέσα από αυτή τη διαδικασία έμαθα τι είναι πραγματικά σημαντικό και χρήσιμο για τον καθένα.
Δρ Μαρία Γιαλαμά
Ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια & ερευνήτρια
Αυτό που με ενθουσίασε περισσότερο ήταν να δω πώς οι τέχνες φωτίζουν τους ανθρώπους. Ο χορός ζωντανεύει και ενεργοποιεί τον εγκέφαλο, βελτιώνει τη διάθεση, επιβραδύνει τη γνωστική έκπτωση και ενθαρρύνει την κοινωνική συμμετοχή. Δεν πρόκειται για απλές παρεμβάσεις, αλλά για ένα εορτασμό των δυνατοτήτων και δεξιοτήτων που παραμένουν, μια υπενθύμιση του τι είναι ακόμα δυνατό. Σκεφτείτε το: όταν χορεύουμε, δεν εστιάζουμε σε ό,τι δεν μπορούμε να κάνουμε. Κινούμαστε, γελάμε, συνδεόμαστε. Όταν ασκούμαστε στη συνειδητότητα, είμαστε παρόντες στη στιγμή χωρίς να προβληματιζόμαστε για το παρελθόν η να ανησυχούμε για το τι μας επιφυλάσσει το μέλλον. Πρόκειται για ισχυρά εργαλεία ευεξίας που δημιουργούν χώρους όπου οι άνθρωποι μπορούν να συνδεθούν, να διασκεδάσουν, να αναπνεύσουν και να ανθίσουν ενώ ταυτόχρονα αλλάζουν το κυρίαρχο αφήγημα γύρω από το τι “δεν μπορούν” να κάνουν οι ηλικιωμένοι με άνοια. Αυτή η δουλειά μου έδειξε ότι οι δημιουργικές, ανθρωποκεντρικές προσεγγίσεις έχουν τη δυνατότητα να φέρουν επανάσταση στη φροντίδα της άνοιας. Αντί να τονίζουμε αυτό που έχει χαθεί, γιορτάζουμε αυτό που έχει διατηρηθεί και χτίζουμε πάνω στα υπάρχοντα δυνατά σημεία. Είναι μια μετατόπιση από το να ρωτάμε «Τι πάει στραβά;» στο να ρωτάμε «Τι είναι δυνατό;».
Η μεταδιδακτορική μου έρευνα στο Royal College of Surgeons in Ireland (RCSI) αποτέλεσε φυσική συνέχεια της δουλειάς μου με άτομα που ζουν με χρόνιες παθήσεις και των παρεμβάσεων που ανέπτυξα στο διδακτορικό μου. Εκεί συνεργάστηκα με ανθρώπους που πάσχουν από τη νόσο Sjögren, μια χρόνια αυτοάνοση ρευματική πάθηση που συχνά παρεξηγείται, ακριβώς επειδή πολλά από τα συμπτώματά της είναι αόρατα.
Για να φωτίσω αυτές τις αθέατες εμπειρίες, χρησιμοποίησα το photovoice, μια συμμετοχική και δημιουργική ερευνητική μέθοδο που προσκαλεί τους ανθρώπους να χρησιμοποιήσουν τη φωτογραφία για να εκφράσουν την καθημερινότητά τους. Όταν δόθηκαν κάμερες σε άτομα με Sjögren, δεν κατέγραψαν απλώς εικόνες- μοιράστηκαν οπτικές ιστορίες ανθεκτικότητας, απώλειας, προσαρμογής και ελπίδας.
Οι φωτογραφίες αποκάλυψαν εμπειρίες που καμία ιατρική εξέταση δεν μπορεί να αποτυπώσει: σχέδια που δεν πραγματοποιήθηκαν, δραστηριότητες που χρειάστηκε να τροποποιηθούν, στιγμές απομόνωσης αλλά και μικρές νίκες της καθημερινότητας και πράξεις ανθεκτικότητας που αποκάλυψαν όψεις της ζωής με Sjögren. Αυτή η έρευνα δεν αφορούσε μόνο τη συλλογή δεδομένων. Αφορούσε το να κάνουμε τους ανθρώπους να νιώσουν ορατοί. Να τους δώσουμε χώρο να ακουστούν, να συνδεθούν, να διεκδικήσουν. Καθιστώντας το αόρατο ορατό, δημιουργήσαμε κάτι που έχει πραγματική σημασία: κατανόηση, ενσυναίσθηση και μια πιο ανθρώπινη θεώρηση της χρόνιας ασθένειας και της αόρατης αναπηρίας. Όταν οι πάροχοι υγείας, οι οικογένειες και η κοινωνία βλέπουν αυτές τις εικόνες, η κατανόηση βαθαίνει και η ενσυναίσθηση αναπτύσσεται.
Νιώθω πραγματικά τυχερή που γνώρισα τόσες απίστευτες γυναίκες που μοιράστηκαν την εμπειρία τους με τη νόσο Sjögren, συχνά μαζί με άλλες ρευματικές παθήσεις. Είμαι βέβαιη ότι οι φωτογραφίες τους θα συνεχίσουν να εκπαιδεύουν, να εμπνέουν και να δημιουργούν γέφυρες κατανόησης ανάμεσα σε ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν πόσο μοναχική μπορεί να είναι η ζωή με μια χρόνια πάθηση.
Αυτό είναι το είδος της έρευνας που θέλω να συνεχίσω να κάνω: έρευνα που φέρνει τους ανθρώπους κοντά και βελτιώνει ουσιαστικά τη ζωή τους. Μερικές φορές άλλωστε οι πιο ουσιαστικές γνώσεις δεν προκύπτουν από τις παραδοσιακές μεθόδους, αλλά από το να δίνεις στους ανθρώπους τα εργαλεία και τον χώρο να αφηγηθούν οι ίδιοι την ιστορία τους.
Η επιτυχής ολοκλήρωση των ερευνητικών αυτών έργων, μου έδωσε μια καλύτερη εικόνα, μια βαθύτερη κατανόηση του τι χρειάζονται πραγματικά οι άνθρωποι και ενίσχυσε την επιθυμία μου να συνδέομαι πραγματικά με τους ανθρώπους με αυθεντικότητα και σεβασμό. Διότι, τελικά, η ψυχολογία έχει να κάνει με το να κάνεις μια πραγματική διαφορά στη ζωή των ανθρώπων. Καθιστώντας το αόρατο ορατό, δημιουργούμε κάτι που έχει πραγματική σημασία: κατανόηση, ενσυναίσθηση και ελπίδα.
LINKS
Στη σελίδα αυτή μπορείτε να βρείτε πληροφορίες που θα σας βοηθήσουν να κατανοήσετε καλύτερα την υγεία, την ψυχική υγεία, τις ψυχικές διαταραχές και τον τρόπο με τον οποίο αλληλοεπιδρούν. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε τι δείχνουν τα πρόσφατα ερευνητικά ευρήματα, καθώς και ποιες μορφές ψυχολογικής υποστήριξης και φροντίδας είναι διαθέσιμες. Αν κάτι σας προκαλεί ανησυχία ή ψυχική επιβάρυνση, συνιστάται να αναζητήσετε εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
© 2026 · Maria Gialama. Desiged by Protasi™ · Created & Powered by Creart™.